Pagina's

INFO: MID SIXTEES 1964-66



Den Haag, Beatstad

Met The Beatles, The Searchers, Billy J. Kramer with The Dakotas en Gerry & the Pacemakers als belangrijkste vertolkers ontstond in 1963 in Liverpool de ‘Merseybeat’ een combinatie van rock-'n-roll, skiffle en rhythm and blues. De beatmuziek werd gekenmerkt door de 'beatslag': een stuw met de vingers op de bovenste snaren van de slaggitaar. De andere instrumenten waren de basgitaar en de drums. Verder had iedere beatband een of meerdere zangers. In Liverpool begon hét en het zou de rock- en popmuziek decennia  lang bepalen.
The Beatles hadden begin 63 reeds voorzichtig de Britse hitparade beklommen, maar vanaf het voorjaar ontstond een ware hype. Beatmuziek nam de hoogste posities over van de gevestigde orde. Tegen het einde van het jaar en in begin 64 waren de hitlijsten bijna onherkenbaar veranderd. De top vijf werd  helemaal bevolkt door Britse bands – The Beatles, The Searchers, Gerry and the Pacemakers, The Tremeloes. Iets lager in de hitlijst loerden The Hollies en The Rolling Stones op een hogere positie. Veruit de belangrijkste veroorzakers van deze verschuivingen in de hitlijsten kwam door toedoen van The Beatles met hun albums ‘With The Beatles’ en ‘Please Please Me’ . ‘The Beatles ‘, vier Britse muzikanten met lang ponyhaar, hadden een zeer geslaagde poging gedaan om de zwarte Amerikaanse artiesten te kopiëren en een geheel eigen geluid te creëren – rauw, opschepperig en uitbundig. Ze veroorzaakten een ware schokgolf over Engeland en niet lang daarna over de hele wereld.

Inmiddels, we schrijven 1964, hebben The Motions en The Golden Earrings in Den Haag al enige faam gemaakt. Het jeugdige publiek in de Haagse scene bestond uit "artistiekelingen" en "kikkers", afhankelijk het soort muziek dat gespeeld werd. Deze subcultuur speelde een belangrijke rol. Een Haagse "kikker" in vol ornaat en met de bijbehorende Puch werd door de meiden aanbeden. Zie video: De 'terreur' van de nozems. 

Naast de clubs waren er ook de ‘jeugdsozen’, zoals ‘Don Bosco’ in Rijswijk waar veel door de lokale bandjes werd opgetreden. Ook in de vele parochiekerken van Den Haag bleken pastoors bereid om in kelders ruimte te maken voor jongeren.  Deze hele ‘scene’ speelde zich af aan de ‘verkeerde’ kant van de Laan van Meerdervoort. (Voor de niet Hagenaar: Alles ten noorden van de Laan van Meerdervoort woonde sjiek en was een ‘kakker’ en in alle straten ten zuiden daarvan woonde het klootjesvolk) Dit waren de wijken die gekenmerkt werden door een echt straatleven. Het Scheveningse strand, de dansschool van John Herder, de schaatsbaan ‘Hokij’ en de verschillende rolschaatsbanen waren de plekken waar de opgroeiende jongens en meisjes elkaar in die tijd konden ontmoeten.

Paul Acket ontpopte zich steeds meer als een concertorganisator met lef. Hij was destijds niet bang voor‘Amerikaanse toestanden' en organiseerde in de Haagse Dierentuin een van de eerste Rock 'n Roll-concerten. Hij haalde ook The Rolling Stones naar Nederland. Het optreden vond plaats in het Kurhaus op 8 augustus 1964. Het zou een berucht en kort concert worden. André van Duin o.a. trad in het voorprogramma op en Jos Brink moest de nummers aan elkaar praten. Het voorprogramma liep uit en de onrust onder het ongeduldige publiek nam daardoor toe. De Stones speelden slechts vier nummers toen er  complete chaos uitbrak, waardoor het optreden werd gestaakt. Ian Stewart kreeg zelfs een fles in het gezicht gesmeten. De artiesten moesten vluchten via een van te voren bedachte vluchtroute. Honderd man politie was nodig om de zaal te ontruimen. De toegangsprijs voor de 1500 bezoekers was overigens 7 gulden. De totale schade zou slechts 20.000 gulden hebben bedragen. Zie video: De Stones in het Kurhaus.
Paul Acket speelde overigens ook als uitgever van het populaire blad "Muziek Express" een belangrijke en invloedrijke rol in de jaren zestig. Al deze gebeurtenissen en de andere genoemde verschijnselen deden zich in die jaren in andere steden niet of nauwelijks voor. Genoeg ingrediënten om van Den Haag een echte Beatstad maakte, met als gevolg dat er tegen het einde van de jaren zestig enkele Haagse bandjes uitgroeiden tot acts met internationale allure. 



De legendarische 'Back to the 60s' in de Houtrusthal 1980



Luister naar: The Sandy Coast

 
 
Luister naar: The Motions

 

Luister naar: Q 65
 
                         
Luister naar: The Golden Earrings


Nederbiet is een muziekstroming die midden jaren zestig ontstond. Het woord is afgeleid van de term beat. Onder invloed van het hippe taalgebruik in Provo-kringen en in een blad als Hitweek werd de samenvoeging van Nederland en beat fonetisch geschreven als Nederbiet, maar wordt vaak gespeld als Nederbeat.
Nederbiet werd aanvankelijk beïnvloed door de muziek van The Beatles en de Merseybeat, die eind 1963 de hitlijsten begon te domineren. Het duurde even voordat Nederlandse muziekgroepjes omschakelden van rock-'n-roll en instrumentale gitaarmuziek naar het voorbeeld van The Shadows en The Ventures naar beatmuziek. Een uitzondering vormden Johnny Kendall & the Heralds, die al in september 1964 een versie van de bluesklassieker St. James Infirmary uitbrachten naar het voorbeeld van House of the rising sun van The Animals. Indorockgroepen misten de boot bij de opkomst van de nederbiet, deels omdat ze vooral in Duitsland liveoptredens gaven, deels omdat ze vooral covers bleven spelen uit een eerder muziektijdperk. De eerste echte nederbiet-single was It's gone van The Motions, die in december 1964 uitkwam. Zoals de trend was in de Britse beatmuziek, was het nummer door de groep zelf geschreven, in casu sologitarist Robbie van Leeuwen.
1965 en 1966 waren de gloriejaren van de nederbiet. Groepen als The Phantoms (Eindhoven), The Outsiders (Amsterdam)  en Tee Set (Delft) bestormden de hitparade, maar de meeste succesvolle bands kwamen uit Den Haag: naast The Motions ook The Golden Earrings, Q65, Sandy Coast e.v.a. De hofstad kreeg daarom bijnamen als "Beatstad No. 1" en "het Nederlandse Liverpool", naar de bakermat van de Merseybeat.
Nederbiet werd vooral in het Engels gezongen. Er waren wel pogingen om beatmuziek met Nederlandse teksten te maken, maar dit waren uitzonderingen: ZZ & de Maskers met Ik heb genoeg van jou, Het met Ik heb geen zin om op te staan & Kejje nagaan en Beestjes van Ronnie & de Ronnies (dat al nauwelijks beatmuziek te noemen is). Na het vertrek van zanger Bob "ZZ" Bouber gingen ook De Maskers op de Engelse taal over met hits als Brandnew Cadillac en Three's a crowd.
Waar de Merseybeat in 1965 al op zijn retour was, bleven The Beatles van grote invloed op de nederbiet. Daarnaast was de invloed van groepen als The Rolling Stones, The Yardbirds, The Kinks en The Who erg groot, maar waren er ook groepen die meer invloed op de nederbiet hadden dan op groepen uit andere landen, met name The Pretty Things (voorbeeld voor Q65 en The Outsiders) en de Ierse groep Them onder leiding van Van Morrison. In 1966 waren er weinig nederbietgroepen die Them's Gloria niet op het repertoire hadden staan. Ook uit het repertoire van The Small Faces en The Spencer Davis group werd veel nagespeeld.
Vanaf 1967 verwaterde de typische nederbiet-sound onder invloed van de soulmuziek en flowerpower. Nieuwkomers als After Tea en The Buffoons zorgden nog wel voor een voortdurend hoog peil, maar de echte beat was uit de muziek verdwenen.
Hoewel de kwaliteit naarmate de jaren zestig verstreken steeds hoger werd, kenmerkte nederbiet zich aanvankelijk door een vaak slechte uitspraak van de Engelse taal, rommelige begeleiding en teksten vol met steenkolenengels. Zo wordt in The life I live van de Q65 gerept over "the house had changed in a crowd", waarmee een poging werd gedaan aan te geven dat het wel érg druk in het huis was geworden... De tweede single van de Golden Earrings werd door platenmaatschappij Polydor
ingetrokken omdat de titel van de B-kant Not to find ("niet te vinden") grammaticaal niet klopte (het had Not to be found moeten zijn).
Ondanks deze tekortkomingen kreeg de nederbiet van de jaren zestig in de jaren zeventig en tachtig internationaal aanzien door de tomeloze energie van de opnamen en de originaliteit waarmee allerlei invloeden zijn verwerkt. Zelfs obscure singles van groepen als St. John & the Crew en The Mods verschenen op Amerikaanse bootlegs. Van grote invloed was daarbij, dat de nederbietgroepen in de jaren zestig vaak achter de muziektrends aanliepen, maar dat dit naarmate de tijd vorderde geen rol meer speelde.

Invloeden
  • Wasted Words van The Motions kwam tot stand onder invloed van de rage rond de protestsong zoals populair gemaakt door Bob Dylan (The times they are a-changin') en Donovan (Universal soldier). De B-kant van de eerste single, I've got misery lijkt daarentegen beïnvloed door The Rolling Stones.
  • De vierde single van de Sandy Coast, We'll meet again is een kopie van de versie van The Byrds op de lp Mr.Tambourine Man. De volgende single van deze groep was een cover van Sorry she's mine van The Small Faces. Daarop volgde een cover van A girl like you (een b-kantje van The Ivy League).
  • De eerste single van de Bintangs (1966) bevat twee nummers van Bo Diddley die ook op het repertoire van The Yardbirds (en vele andere Britse R&B groepen) stonden: You can't judge a book by the cover b/w I'm a man.
  • De hit Don't you leave van Tee Set wordt toegeschreven aan manager Theo Cuppens, maar was duidelijk gebaseerd op Don't you leave me here van Merline Johnson (the Yas Yas Girl) uit 1938 (en dus waren de rechten in 1966 nog niet verlopen). Cuppens verweerde zich destijds in het weekblad Kink met de mededeling dat het nummer "public domain" was. Hij schijnt zijn "compositie" echter gebaseerd te hebben op de versie van de Amerikaan Dave Van Ronk die stond op de verzamel LP The Blues Project (in de VS uitgekomen in 1964 op Elektra EKL-264) onder de titel Don't Leave Me Here.
  • Het openingsnummer van Winter Harvest van The Golden Earrings, Another man in town, is duidelijk beïnvloed door The Who.
  • Richard Cory van Cuby + Blizzards is een compositie van Paul Simon, maar was in een vergelijkbaar arrangement al eerder opgenomen door Them met als zanger Van Morrison.
  • Het optreden in Scheveningen van The Artwoods uit Londen heeft in 1966 een grote impact op de nederbiet-scene. Zelden had men tot dat moment in Nederland zo'n professionele band zonder hitreputatie gezien. Van de eerste opnamen van The Artwoods (met als zanger Art Wood, oudere broer van Ron Wood) kopiëren Hu & the Hilltops de arrangementen van Can you hear me en I feel good, terwijl Sweet Mary in eenzelfde uitvoering als The Artwoods door Cuby + Blizzards wordt opgenomen.
  • The Buffoons zijn niet alleen door The Beach Boys, maar vooral ook door het Britse trio The Ivy League beïnvloed. De eerste single van de Twentse groep bevat twee nummers die al eerder door The Ivy League zijn uitgebracht: Tomorrow is another day en My world fell down. Ook kopieert de groep het Ivy League arrangement van Lulu's back in town en covert men de Ivy League single Thank you for loving me voor de lp Looking Ahead.
  • Brandnew Cadillac van De Maskers is een cover van Cadillac van de Engelse groep The Renegades, die het nummer op hun beurt hadden "geleend" van Brandnew Cadillac van Vince Taylor. Er zijn in 1965 vele versies van dit nummer op de markt, onder andere van de Zweedse groepen The Shamrocks en The Hep Stars, laatstgenoemden met als organist Benny Andersson, later bekend van ABBA.

 

                                             Luister naar: The Outsiders
 
 
 Luister naar: Tee Set

Geen opmerkingen:

Een reactie posten